Spirituality (Adhyatm ani Apan)(Spirituality),

||श्री|| ||जय जय रघुवीर समर्थ|| मनाचे श्लोक आणि अर्थ (manache shlok with meaning, spirituality, adhyatm ani apan ) समर्थ रामदास स्वामींच्या वडिलांचे नाव सूर्याजीपंत ठोसर असे होते. ते ऋग्वेदी असून जमदग्नी हे त्यांचे गोत्र होते. ते सूर्योपासक होते. त्यांच्या पत्‍नीचे, म्हणजे गंगाधर-नारायणांच्या आईचे नाव 'राणूबाई ' होते. मनाचे श्लोक आणि अर्थ (manache shlok with meaning, spirituality, adhyatm ani apan ) श्री मनाचे श्लोक (manache shlok) "मना सज्जना भक्तिपंथेचि जावें। तरी श्रीहरी पाविजेतो स्वभावें॥ जनीं निंद्य तें सर्व सोडूनि द्यावें। जनीं वंद्य ते सर्व भावे करावे॥२॥" अर्थ समर्थ रामदास स्वामी आपल्या मनाला समजावत आहेत. जशी एखादी आई आपल्या लहान बाळाला समजावते अगदी तसंच, समर्थ म्हणतात कि हे मना, हे सज्जन मना भक्तीच्या मार्गावरती चल. आपल मन हे चंचल असत, ते कधी एका गोष्टीत तर कधी दुसऱ्या गोष्टीत गुंतलेलं असत. अशा मनाला नियंत्रणात आणायचं काम आपल आहे, जशी एखादी आई आपल्या मुलाला सांभाळते, त्याला वाईट गोष्टीपासून दूर करते आणि चांगल्या उत्तमाच्या गोष्टी शिकवते.अशा चंचल मनाला स...

श्री ||जय जय रघुवीर समर्थ|| समर्थ रामदास, जन्म-नाव नारायण सूर्याजी ठोसर (२४ मार्च . १६०८, जांब, महाराष्ट्र - १३ जानेवारी. १६८१ , सज्जनगड, महाराष्ट्र), हे महाराष्ट्रातील कवी व समर्थ संप्रदायाचे संस्थापक होते. रामाला व हनुमंताला उपास्य मानणाऱ्या समर्थ रामदासांनी परमार्थ, स्वधर्मनिष्ठा, राष्ट्रप्रेम यांच्या प्रसारार्थ महाराष्ट्रात प्रबोधन व संघटन केले.ते संत तुकारामांचे समकालीन होते. राजकारण धर्मकारणात जाणीवपूर्वक अंतर्भूत करणारे रामदास हे एकमेव महाराष्ट्रीय संत होते.पर्यावरणावर प्रबोधन आणि लिखाणही त्यांनी केले आहे. "श्री मनाचे श्लोक" "गणाधीश जो ईश सर्वां गुणांचा। मुळारंभ आरंभ तो निर्गुणाचा॥ नमूं शारदा मूळ चत्वार वाचा। गमूं पंथ आनंत या राघवाचा॥१॥" अर्थ समर्थ स्वामींनी प्रथम आपल्या गणपती बाप्पाना वंदन केले आहे, जे विद्येचे दैवत आहे, सर्व गुणांचे अधिपती आहेत (रज, तम्, सत्व ), अशा श्री गणेश स्वारीना वंदन करून बुद्धिसाठी निवेदन ठेवले आहे कि हा भक्तीचा आणि कवित्वाचा कार्यभाग उत्तम करून घ्या. कुठल्याही प्रकारच्या विषयांकडे (मद, मत्सर, अहंकार, द्वेष, वासना, अभिमान)बुद्...

श्री देह जडत्वास जाण्यापूर्वी | निवेदावे श्रीसद्गुरुचरणी | कृपा व्हावी तुझी उपरी | अखंड नामात निद्रा व्हावी || स्वगुण परीक्षा 5-जडत्व (Swagun Pariksha 5) आपला देह हा स्थूल आहे. आपली पंचतत्त्व दिवसभर कार्यरत असतात. आपण जी कर्म करतो त्यासाठी या देहाचा वापर करतो. अंतरात्मा स्थूल देहाचा वापर करून आपली दैनंदिन कार्य पार पाडत असतो. मग हा स्थूल देह पाच कर्मेंद्रिये आणि पाच ज्ञानेंद्रिये याचा योग्य किंव्हा अयोग्य रीतीने वापर करून पाप किंव्हा पुण्य कर्म करीत राहतो. आपण दिवसभर नामस्मरण किती करतो आपल्या अंतरातील परमेश्वराला सुखाची प्राप्ती होण्यायोग्य आपले कर्म घडते का? निश्चितच संभाव्यता कमीच असते.आपले शरीर आणि मन आरोग्यसंपन्न ठेवणे हा मनुष्याचा धर्म आहे, आणि हे तेंव्हाच घडते जेंव्हा आपण मनाच्या विषयविकारांमध्ये न अडकता आत्मस्थितीत राहून ऊत्तम कर्म करतो. दिवसभर विषयांचे ओझे वाहिल्यामुळे, अधार्मिक कार्यामध्ये, सांसारिक वा प्रापंचिक कार्यामध्ये जेवढा जास्त देहाचा वापर केला जातो तेवढे जडत्व या देहाकडे येऊन देहाची कार्यक्षमता कमी होते. विषयांमुळे स्थूलदेहाला जडत्व येऊन जिवाची चैतन्य ग्रहण करण्याची क...

स्वगुन परीक्षा 4-पंचमहाभूते (Swagun Pariksha 4-5 elements) श्री दिवसभरी विषयांचे ओझे |चालविती पंचमहाभूते |विषय सोडूनि लावावी परमार्थे |आज्ञेनुसार || दिवसभर आपले शरीर खरे तर काय कार्य करते? फक्त या संसारातील विषयांचे ओझे वाहण्याचे कार्य करीत असते. आपले शरीर he प्रमुख पाच तत्त्वांपासून बनले आहे. आप, तेज, पृथ्वी, वायू आणि आकाश. माणसाचा मृत्यू झाला की आपल्याकडे तो पंचत्वात विलीन झाला असे म्हटले जाते. पंचत्वात म्हणजेच पंच तत्त्वात. म्हणजेच पंचमहाभूतात. आयुर्वेदसुद्धा ‘र्सव इदं पांचभौतिकम् अस्मिनार्थे!’ असे म्हणून या सृष्टीतील सर्व गोष्टी या पंचमहाभूतापासूनच बनलेल्या आहेत असे म्हणतो. ती पंचमहाभूते म्हणजे पृथ्वी, आप, तेज, वायू आणि आकाश. पैकी आप महाभूत म्हणजेच पाणी. या पंचमहाभूतांपासूनच आपल्या शरीरातील त्रिदोष म्हणजे वात, पित्त व कफ बनलेले आहेत. ज्याप्रमाणे माती आणि पाणी एकत्र केले की चिखलाचा एक गोळा तयार होतो त्याचप्रमाणे पृथ्वी आणि आप महाभूत एकत्र आले की शरीरातील कफ तयार होतो. म्हणून तर कफाचे आजार असणाऱ्यांनी पाणी कमी प्यावे. तेजापासून पित्ताची निर्मिती होते तर वायू आणि आकाश महाभूतापासू...

स्वगुन परीक्षा Spirituality-स्वगुन परीक्षा 3(Swagun Pariksha 3)-संसार आणि प्रपंच || श्री || संसार सर्व दुःखाचे मूळ |प्रपंचामध्ये सुख केवळ | विवेकी परमार्थ शोध रे प्रपंचामध्ये || संसार म्हणजे काय? प्रपंच म्हणजे काय? या दोन वेगवेगळ्या संकल्पना आहेत का? तर हो या दोन वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत. संसार वेगळा नि प्रपंच वेगळा. संसार म्हणजे आपली दृश्यातील नश्वर संपत्ती जसे कि बायको, मुलं, भाऊ, बहीण, गाडी, बंगला, जमीन, शेती, उद्योगधंदा ई. आपण सर्वजण या भौतिक संपत्तीतच अडकलो आहोत. त्यातच खरं जीवनाचं सुख आहे असं समजतो आणि तेच मागतो. आपण ईश्वरापुढे अशा नश्वर गोष्टींचाच हट्ट धरतो परंतु यात खरं सुख आहे का? मग खरं सुख कशामध्ये आहे? चला आता दुसरी गोष्ट बघूया, प्रपंच म्हणजे काय? खरं तर प्रपंच म्हणजे संसार नसून हा देहप्रपंच आहे ज्यामध्ये पाच कर्मेंद्रिये नि पाच ज्ञानेंद्रिये मोडतात म्हणजेच हात, पाय, कान, नाक, डोळे, ई. हा देहप्रपंच उत्तमाचा ठेऊन संसाराचा कार्यभाग पार पाडणे म्हणजेच जीवन होय. यामध्येच खऱ्या सुखाची प्राप्ती आहे. हा अनमोल (ज्याचं मोल करता येत नाही असा ) देह परब्रम्हाने आपणास दिला. परंतु आ...

|| श्री || जय जय रघुवीर समर्थ |स्वगुन पहावया करावे समर्थ |समर्थावीना काय अर्थ स्वगुणामध्ये || चला आपण आपल्या गुणांचा अभ्यास करू. "जय जय रघुवीर समर्थ" अशी गर्जना करून प्रथम आपण आपल्या प्रिय परमात्म्याला साद घालूया, आणि त्याच्या चरणाशी निवेदन ठेवू कि हा स्वगुणाच्या लिखाणाचा कार्यभाग उत्तम पार पाडून घ्या. अहंकार हे पुण्याई जाण्याचे प्रमुख कारण आहे. आपल्या जीवनामध्ये प्रत्येक ठिकाणी मी पणा येतो जसे कि मी गाडी घेतली, माज्याकडे सर्व आहे, मी मोठा आहे, असा मी.हा मी पणा खरं पाहायला गेलं तर पुण्यायीच्या मार्गात अडथळे आणतो. कारण आपण जे काही करतो तो करणारा कर्ता हा आपल्या अंतरीतला पुरुष (परमात्मा )असतो. त्याचीच तर ही सर्व योजना असते. अहंकार त्यागून त्याच्याशी समर्पित होण्यातच योग्यता आहे याची जाणीव ज्यावेळी मनुष्याला होते त्यावेळी हे जिवन सुखाचे होते.ज्या गुणांमध्ये त्याच अस्तित्व नाही तो स्वगुन कसला. म्हणूनच आपण आपल्या सद्गुरुला आपल्या गुणांचा अभ्यास करण्याचे सामर्थ्य मागुया. हिंदी मे अनुवाद चलो अब हम अपने गुणों का अध्ययन करते हैं. पेहले हम अपने भगवान का स्मरण करके उनसे प्रार्...

||श्री|| स्वगुन परीक्षा 1(Adhyatm, Adhyatm Ani Apan, Spirituality) देह जड झाला निशी | निद्रा आली उंबरठ्यापाशी |आदरातिथ्य करण्यापूर्वी परीक्षावे स्वगुन दिवसभराचे || देह आणि आत्मा या दोन वेगवेगळ्या संकल्पना आहेत. देह म्हणजेच माया (ती ) आणि देहामधील आत्मा म्हणजेच पुरुष (तो ). या दोघांचे जेंव्हा मिलन होते तेंव्हाच प्रकृतीचा म्हणजेच वास्तविक सजीव घटकाचा जन्म होतो. हेच खरे सत्य आहे. आता रात्रीची वेळ आहे. या देहरूपी मायेला दिवसभराच्या क्रियाकर्मामुळे थकवा (जडत्व )जाणवत आहे. निद्रेचा प्रवेश या मायेत येण्यापूर्वी दिवसभरातील क्रियाकर्मे आपण कोणत्या गुणांन मधून केली, आपल्या अंतरात्म्याला आपण सुखाची प्राप्ती दिली कि दुःखाची याचे स्मरण करणे आवश्यक आहे. तरच आत्मज्ञानामध्ये वृद्धी होऊन मोक्षाकडे जाणारा मार्ग दिसण्यास मदत होऊ शकते. स्वगुन परीक्षा 1(Adhyatm, Adhyatm Ani Apan, Spirituality) हिंदी मे अनुवाद शरीर और आत्मा दोनो अलग अलग हैं ना कि एक. शरीर ही माया हैं (स्त्री ) और आत्मा ही पुरुष हैं.इन दोनो का जब मेल होता हैं तभी प्रकृती का जन्म होता हैं और यही सत्य हैं. अब संध्या का समय हैं पुरा शरी...